ଆଜିର କାବ୍ୟିକ ଭାଷା , ଚିନ୍ତାଧାରା ଓ ପ୍ରୟୋଗାତ୍ମକ ଚତୁରତା ଯାହା ସମାଜ ଓ ଅନେକ ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ସ୍ଥାଣୁ/ବିଯୁକ୍ତାତ୍ମକ ଓ ସଂକୀର୍ଣ୍ଣତାମୟ ଚିନ୍ତାଧାରାରୁ ଉଦ୍ଧାର କରି ବ୍ୟାପକ ବିଶ୍ୱପ୍ରଯତ୍ନ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଖାଇବାରେ ସହାୟକ ହେଉଛି ତାହା ସାଧୁବାଦର ଏକ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣର ରୂପ ଦେଲେ କୌଣସି ବାଧା ନାହିଁ । କିନ୍ତୁ ମଧ୍ୟେ ମଧ୍ୟେ ଯେ ଏଇ ସମାଜ , ଲୋକ ଓ ବ୍ୟବସ୍ଥାଶୈଳୀ ପ୍ରତି କବି ର ନୈରାଶ୍ୟଜନକ ଟିପ୍ପଣୀ କିମ୍ବା ବିରୋଧାଭାଷର ଶବ୍ଦ ଓ ଛନ୍ଦ ମାଧ୍ୟମରେ ଅନେକଙ୍କୁ କୁଠାରାଘାତ କରେ ସେଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ । ତଥାପି ସେଇ ସାବଲୀଳ ଭାଷା ହେଉ କି କଟୁ ସମାଲୋଚନା ! କବି ର କଲମ ସର୍ବଦା ଉନ୍ନତ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଡକୁ ମୁହାଁଏ ବୋଲି ମୋର ବିଶ୍ୱାସ ।
ମାନବ ଜୀବନର ଯନ୍ତ୍ରଣାକ୍ଳିଷ୍ଟ ରୁଦ୍ଧ ଦ୍ୱାର , ପ୍ରେମ ପ୍ରତିବନ୍ଧ ଶିକୁଳିର ଶକ୍ତ ବନ୍ଧନ , ବିଚ୍ଛିନ୍ନବାଦୀ ପାରିବାରିକ ଜଞ୍ଜାଳର ଏକାକିତ୍ୱ , ଯୁଦ୍ଧମୟ ନିଶାରତ କିମ୍ବା ନିଶାମୟ ଯୁଦ୍ଧରତ ଭାଗଭାଗ ଚିନ୍ତାଧାରା , ଧର୍ମାନ୍ଧ ଯୋର ଜବରଦସ୍ତି ରେ ସାଉଁଳି ପଡୁଥିବା ସରଳତା ! ସବୁର ପରିବର୍ତ୍ତନ ନିମନ୍ତେ କବିର ଶୀତଳ ଜଳ ପ୍ରବାହ ଭଳି କବିତା ଚେଷ୍ଟାରେ ଶକ୍ତ ପ୍ରସ୍ଥର ଖଣ୍ଡନ କରିବାର ପ୍ରଚେଷ୍ଟା ଥାଏ । ଅବିରତ ଚେଷ୍ଟା ଥାଏ ନିତିଦିନିଆ ଅଳ୍ପ ଜୀବନରେ ଦୀର୍ଘ ପ୍ରଲେପ ଦେଉଥିବା ପ୍ରେମ ପରଶକୁ । ଚେଷ୍ଟା ଥାଏ ପାଶୋରି ଯାଉଥିବା କିଛି ଅତୀତକୁ ସତେଜ କରିବାକୁ । କିଛି ସୁଖ ଆଉ କିଛି ସ୍ୱାଭିମାନର ଲୁହ ଆଖିକୁ ଦେବାକୁ । ତୁମ ଅବହେଳା ଓ ମୋ ଅଣଦେଖା ସମ୍ପର୍କରେ ଆଞ୍ଜୁଳାଏ ଅଭିମାନ ଫିଙ୍ଗିଦେବାକୁ ।
ଏହି ପରିପ୍ରେକ୍ଷୀରେ କବି ପତିତପାବନ ପାଣିଙ୍କ କବିତା
"ଉଠ"ମନେପଡେ ।
"ଆଜି ଆକ୍ତାମାକ୍ତା ଏ ଆକାଶ
ଧୂସର ଧୁମିଳ ଏ ଓଡ଼ିଶା ମାଟି
କଳାପାହାଡ଼ର ବିଭତ୍ସ ନୃତ୍ୟରେ !
ମୁକୁନ୍ଦଦେବ ଦେଇଛି ହାତ ଟେକି
ସ୍ୱାଭିମାନୀ ଓଡ଼ିଆର ବହ୍ନି ତେଜିଛି ଆଜି ,
ଅଛ କି କେଉଁ 'ଖାରବେଳ' !!
ଅଛ କି କେଉଁ 'କପିଳେନ୍ଦ୍ରଦେବ' !!
ଚନ୍ଦ୍ରିକା ତୁଳୀରେ ଆଙ୍କିବ ଆଜି ।
ଏ ବ୍ରହ୍ମଜାତି ର ନୂଆ ଚିତ୍ର
ତୁମେ ଚିତ୍ରକରଟିଏ ସାଜି !!!
ତୁମେ ଚିତ୍ରକରଟିଏ ସାଜି !!!
.
.
.
ଏ ଓଡ଼ିଆ ଜାତି
ମଧୁ ବାରିଷ୍ଟର ଛାତି ।"
କବିଙ୍କ ଅଭିମାନ ଯେପରି ସାମୁହିକ ଆତ୍ମଭିମାନର ଗାରିମା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି ଆଞ୍ଜୁଳାଏ ଆଞ୍ଜୁଳାଏ ସୁପ୍ତ ପଡିଥିବା ସ୍ୱାଭିମାନକୁ ଫିଙ୍ଗି ଚାଲିଛି ପ୍ରତ୍ୟକ ଓଡ଼ିଆଙ୍କ ମନ୍ଥରଗତି ପାଦ ପାଖେ । ତାଙ୍କ କବିତା ମାଧ୍ୟମରେ ଆମେ ବାରମ୍ବାର ପୁରୁଷ ପୁରୁଷ ଧରି ସେଇ ଗୋଟିଏ ସଂଳାପ "ସ୍ୱାଭିମାନ"ଯାହା କାନେ କାନେ କହି ଅସୁଛେ ! ତାହା ପୁଣି ସଚେତନ କରାଇଦେବାରେ ଇଙ୍ଗିତ କରାଇଛି । ଆଜିର ସୁପ୍ରୟୋଜିତ ଖଳଯୋଜନାରେ ଯାହା ଦୁର୍ଦ୍ଦିନ ଭୋଗୁଛି ଏ ଭୂମି , ତାହା ତାତ୍ସଲ୍ୟ ଭଙ୍ଗୀରେ ସୁଚାରୁରୂପେ ଉପସ୍ଥାପିତ କରିଦେଇଛନ୍ତି । ପ୍ରାଚୀନ ରୁ ଆଧୁନିକ ଓଡ଼ିଆ ସ୍ରଷ୍ଟାଙ୍କୁ ଖୋଜିଛନ୍ତି ନିଜ ଦେହେ ,ମୋ ଦେହେ ଓ ଆପଣମାନଙ୍କ ଦେହେ ।
କବିତା କଳାପକ୍ଷରେ ମୁଖ୍ୟ ଆକର୍ଷଣ ହେଉଛି ନିଦୁଆ ସମାଜ କାନରେ ଚିତ୍କାର କରି ଉଠେଇବା । ଜାତି ନାଁ ରେ ହେଉ କି ଭୂମିକା ନାଁ ହେଉ, କିମ୍ବା ସଂଗ୍ରାମ ନାଁ'ର ଦ୍ୱାହି ଦେଇ !! ସେଇ ଏକା ସ୍ୱର ଓ ଅଭିମାନ ଯୁକ୍ତ ବିରୋଧାଭାଷ ଦେଖିହୁଏ କବିତା "ଭଦ୍ରକ"ର ପ୍ରତି ଧାଡିରେ ।
"ରାମ ସେନା ଠାରୁ
ପ୍ରଶାସନର ସେନା ଏଠି ଅଧିକ
ଚରମ୍ପାର ପଥର ଗିଳା
କ୍ରସର୍ ଙ୍କ ଆଁ ଭିତରେ
ମରିପଡିଛି ଏଠି ସବୁଜ କ୍ଷେତ
ପାହାଡର ଛାତି ଚିରି
ବୁହା ଚାଲିଛି ଟ୍ରକ ଟ୍ରକ ରକ୍ତ ।"
.
.
"ଏଇ ଆମ ଭଦ୍ରକ
ଏ ବିଡ଼ମ୍ବନାର ନାଁ ଭଦ୍ରକ ।"
କବି ପତିତପାବନଙ୍କ ଜନ୍ମ ଭଦ୍ରକ ଜିଲ୍ଲାରେ । ଜିଲ୍ଲାର ସଂସ୍କାର ଓ ସଂସ୍କାର ଆଢୁଆଳରେ ଚାଲିଥିବା କୁପ୍ରଥା କିମ୍ବା ଆଇନ ଅମାନ୍ୟକାରୀଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରିବାର ସାମର୍ଥ୍ୟ ମଧ୍ୟ ରଖିଛନ୍ତି କବିତା ମାଧ୍ୟମରେ । ଯେମିତିକି କବିତା "ମୋ ଗାଁ ଟିକେ ଦୂରରୁ"ରେ
"ଗାଁ ଠାକୁରାଣୀ ମନ୍ଦିର
ପାଖରେ ଚୋରା ମଦର ବେପାର
ସେଇତ ସାହା ଯୁବ ଶକ୍ତିର
ସରକାର ବି ଖୁସି…"
କବି ଜଣେ ଯୁବକ । ଯୁବକାବସ୍ଥା ରେ ସଚେତନର କବିତା ପରିଚୟ ଦିଏ ସ୍ୱଚ୍ଛତାର ମନୋଭାବ । ଆଉ କେବେ ମୁକୁଳାଇ ଦିଅନ୍ତି କିଛି ଅତୀତକୁ ମୁକ୍ତ କରି ।
"ଯାଅ ମୁକ୍ତ ତୁମେ
ଯେ କୌଣସି ଆକାଶ ବାଛିନିଅ…"
କିନ୍ତୁ କୌଣସି କବି କ'ଣ ସତରେ ମୁକ୍ତ ! କିନ୍ତୁ ମୁଁ ପଢ଼ିଛି ଗୋଟିଏ ବିରାଟ ବନ୍ଧନ , ଆତ୍ମସନ୍ଧିଚ୍ଛୁ ର "ଜୀବନ୍ତ ଶବ"କବିତା ମାଧ୍ୟମରେ ।
"ତୁମେ ଭକ୍ତ
ଶରତର କାଶତଣ୍ଡି ସମ୍ଭାରରେ
ମା'ଦୁର୍ଗାଙ୍କ ଆଶିଷ ମନାସିବ ଓ
ଆଉ ଯାହା ଅଭିଶାପ ବାକି ରହିଯାଏ
ତାକୁ ସ୍ୱୟଂ ଦେବୀ ଦେଖେ
କେବେ ପୀଡ଼ିତା ଦେବୀର
ହୃଦୟ କାନ୍ଦଣା ଦେଖିଛ ?"
ଆଃ…! ସତରେ , ଏ ମିଛମାୟା ସଂସାର ବନ୍ଧନରେ ନିଜକୁ ପେଷି ଦେଲେ ଯାଇ କେଉଁ ଦେବୀ' ମାନବୀ ରୂପରେ ଲୁହ ନିଗାଡିବା ଦେଖିହୁଏ ।
କବି ପତିତପାବନ ଙ୍କ କବିତାରେ ତାହା ହିଁ ଦେଖିହୁଏ । କବିତାରେ ଭୋକ ଆଉ ପ୍ରାଚୁର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଦେଖିହୁଏ । ଦେବୀଙ୍କ ଦୟା ଓ ଦେବୀଙ୍କ ମାୟା ମଧ୍ୟ ଦେଖିହୁଏ । ଦେଖିହୁଏ "ସ୍ୱର୍ଗ କାଳେ ଅଳ୍ପ ଦୂର !","ଫେରି ଯାଅ"କବିତା ମାଧ୍ୟମରେ । ଦେଖିହୁଏ 'ନିଖୋଜ' ଥିବା ଗୋଟିଏ ସମ୍ଭାବନା
"ଘୁରି ବୁଲେ
ତୋ ସ୍ମୃତିରେ
ଟ୍ରାଫିକ୍ ଜାମ୍ ରେ ..!"
ଟ୍ରାଫିକ ଜାମ୍ ରୁ ମନେପଡ଼ିଲା କି କବି ପତିତପାବନଙ୍କ କିଛି କବିତାରେ ଜାମ୍ ଅର୍ଥାତ କିଛି ଆଡୁଆ ଅବୁଝା ଭାବ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ । ଆଧୁନିକ କବିତାର ତାହା ହିଁ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ । ଆଧୁନିକ ଯେତେ ଅବୁଝା ହୁଏ ସେତେ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟମୟ ! ମୁଁ ଆଶାକରୁଛି କି କବିତାମୟ ଜୀବନରେ ଟ୍ରାଫିକ ଜାମ୍ ଆସୁ । ସେଇ ଭିଡରେ ସେ ପୁଣି ଖୋଜନ୍ତୁ ନୂଆ ସମ୍ଭାବନା , ନୂଆ ସମିକରଣ , ନୂଆ କାବ୍ୟ-କବିତା ।
ଶେଷରେ କବି ପତିତପାବନଙ୍କ ଏକ କବିତା କୀୟଦଂଶ ଏଠାରେ ରଖିବାକୁ ମୋ ମନର ବ୍ୟଗ୍ରତା ବଢୁଛି । ଆଉ ଯଦି କେହି ତାଙ୍କ ଜୀବନର ଉତ୍ଥାନପତନ ର ଉତ୍ତରରେ କିଛି ଆଶାୟୀ ଥିବେ ତେବେ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଏଇ କବିତାଟି ରଖି ମୁଁ ହିମାଂଶୁ ଭୂଷଣ ସାହୁ, ବିଦାୟ ନେଉଛି ।
"...ଆଉ ନିଜକୁ ବୁଝାଇ ଦିଏ
ଥକିଯିବାକୁ ମୁଁ
କାହାଣୀ ଆରମ୍ଭ କରିନଥିଲି
ହାରିଯିବାକୁ ମୁଁ
ଜୀବନ ଆରମ୍ଭ କରିନଥିଲି ।।"
#ଗଳ୍ପକବିତା
✍️ସମୀକ୍ଷକ:- ହିମାଂଶୁ ଭୂଷଣ ସାହୁ
ସୋଲଗାଡ଼ିଆ, ଢେଙ୍କାନାଳ ୭୫୯୦୧୬
